Türkiye Körler Federasyonu COVID-19 pandemisinde engelli kadınların karşı karşıya kaldıkları hak ihlallerini araÅŸtırdığı çalışmanın sonuç raporunu yayımladı. Rapor, Etkiniz AB Programı’nın desteÄŸiyle bu yılın aÄŸustos-eylül aylarında 225 engelli kadınla yapılan anket sonuçlarına dayanıyor.
Engelli kadınların barınma, istihdam, ekonomik durum, saÄŸlık, ÅŸiddete maruz kalma, öz bakım ihtiyaçlarını karşılama, salgınla ilgili bilgiye eriÅŸim, internet ve sosyal medya araçlarını kullanma gibi konularda karşılaÅŸtıkları sorunların ve hak ihlallerinin araÅŸtırıldığı bu çalışmanın sonuçları çarpıcı veriler sunuyor:
+ Raporda; engelli kadınların yaÅŸadıkları zorluklar ve sorunların tek başına kiÅŸilerin üstesinden gelmesi gereken ÅŸeyler olmadığına, bu olumsuzlukların ortadan kaldırılmasında devletin sorumluluklarına vurgu yapılıyor.
+ Engelli kadınların herhangi bir toplumsal kriz, afet veya salgın olmadan da gündelik yaÅŸamda pek çok hak ihlaline maruz bırakıldığına dikkat çeken rapor, tüm dünyayı etkileyen COVID-19 pandemisiyle daha da ağırlaÅŸan ÅŸartların hak kayıplarına sebep olduÄŸunu gösteriyor.
+ Çalışmaya katılan engelli kadınların yüzde 76,4’ü büyükÅŸehirlerde ve ÅŸehir merkezlerinde yaşıyor. Türkiye’de ortalama hane halkı büyüklüÄŸü 3,35 kiÅŸiyken engelli kadınların yüzde 45,3’ünün aynı evde dört ve daha fazla sayıda kiÅŸiyle beraber yaÅŸadığı görülüyor.
+ Rapora göre, engelli olmayan kadınların iÅŸsizlik oranı yüzde 16,3 iken engelli kadınlar arasında iÅŸsizlik oranı pandemi döneminde yüzde 32’ye yaklaşıyor.
+ Engelli kadınların yüzde 70’inin hane halkı aylık geliri beÅŸ bin TL’nin altındayken, yüzde 24’ünün hane geliri bin TL’ye bile ulaÅŸamıyor.
+ Pandemi öncesinde engelli kadınlar arasında ekonomik, fiziki, cinsel, duygusal, sözel ÅŸiddet biçimlerinden en az birisine maruz kalanların oranı yüzde 33,4’tü. Rapor, bu oranın pandemi sürecinde yüzde 39,6’ya çıktığını gösteriyor.
+ Engelli kadınların yüzde 34’ü eÅŸlerinden, yüzde 16’sı babalarından, yüzde 13’ü annelerinden, yüzde 11’i ise çocuklarından ÅŸiddet görüyor. Engelli kadınlara yönelik ÅŸiddetin yüzde 80’i ev içinde gerçekleÅŸiyor.
+ Engelli kadınların yüzde 27,3’ü pandemi döneminde herhangi bir hakkının ihlal edildiÄŸini kabul ediyor. Bu durumda olanların yüzde 80,8’i hak arama mekanizmalarını kullanamadığını söylüyor.
+ Engelli kadınların yüzde 43,9’u pandemi döneminde psikolojik desteÄŸe ihtiyaç duyduÄŸunu, bunların yüzde 93’ü psikolojik destek alamadığını belirtiyor.
+ Kamu kurumları tarafından oluÅŸturulan destek hatlarını (Alo 183 Telefon/Whatsapp hattı, Vefa Destek Hattı, Hayat Eve Sığar uygulaması) kullanan engelli kadınların yüzde 62,7’sine göre bu hatlar eriÅŸilebilir deÄŸil.
Türkiye Körler Federasyonu’nun bu raporu, engelli kadınların engellilik ve toplumsal cinsiyetten kaynaklı olarak çoklu ayrımcılığa maruz kaldıklarını tespit ediyor. Çalışma engelli kadınların normal zamanlarda karşılaÅŸtıkları hak ihlallerinin pandemi döneminde daha da arttığını, engelli kadınların toplumun dezavantajlı kesimi olan engelliler içinde daha da dezavantajlı durumda oldukları bir kez daha görülüyor.
Rapor, pandemi sürecinde engelli kadınların insan haklarının korunması için karar vericilerden taleplere de yer veriyor:
+ Acil durum, salgın, afet mevzuatı engellilere özgülenmeli ve özel tedbirler alınmalı, engelli kadınlara yönelik politikalar oluÅŸturulmalı.
+ Salgın döneminde özellikle yoksullar, güvencesiz çalışanlar, engelliler, yerli halklar, ülke içinde yerinden edilmiÅŸ kiÅŸiler veya mülteciler, LGBTÄ°+ bireyler, birden fazla ve kesiÅŸen ayrımcılık türüyle karşı karşıya kalan kesimlere odaklanılmalı.
+ Engelli kadınların artan ev içi iÅŸ yükünü azaltacak tedbirler alınmalı veya artan ev içi iÅŸ yükü kamu tarafından finanse edilmeli.
+ Engelli kadınlara yönelik psikolojik destek hatları oluÅŸturulmalı.
+ BoÅŸanma, ÅŸiddet gibi davaların yürütülemediÄŸi koÅŸullarda kadınların ÅŸiddet gördükleri kiÅŸilerle aynı mekanı paylaÅŸmaları önlenmeli.
+ Sığınma evleri pandemi koÅŸullarında kadınların baÅŸvurusuna ve kullanımına açık olmalı.
+ Üreme saÄŸlığı, doÄŸum kontrolü, meme ve rahim kanserine yönelik hizmetler pandemi gerekçesiyle askıya alınmamalı.
+ Kamplarda yaÅŸayan göçmen, mülteci engelli kadınların birçok yönden ayrımcılık ve hak ihlaline uÄŸradığı göz önünde bulundurulmalı ve bu duruma karşı politika geliÅŸtirilmeli.
+ EÄŸitimde kimsenin geride kalmayacağı ÅŸartlar oluÅŸturulmalı, özel eÄŸitim gereksinimi olan engellilerin yüz yüze eÄŸitim imkanından yararlanması için önlemler alınmalı.
+ Kamu kurumlarında iÅŸaret dili tercümanı istihdam edilmeli, iÅŸitme engellilerin iletiÅŸim kurabilmesi için ÅŸeffaf maske kullanımı yaygınlaÅŸtırılmalı.
+ Corona testinde kronik rahatsızlığı olan engellilere öncelik verilmeli, bu hizmet devlet tarafından ücretsiz saÄŸlanmalı. Engellilerin baÅŸvurabileceÄŸi “Temiz Hastane” uygulaması hayata geçirilmeli.
+ Engellilerin iÅŸten çıkarılması ve ücretsiz izin verilmesi yasaklanmalı.
+ Herhangi bir gelirden yoksun olan veya Kısa Çalışma ÖdeneÄŸi ile yaÅŸamını devam ettirmek zorunda kalan engellilere devlet tarafından ek kaynaklar saÄŸlanmalı.
+ Salgınla ilgili veriler engellilere göre ayrıştırılmalı ve kamuoyuyla paylaşılmalı.
